Дали некогаш сте се запрашале како бебето ги наследува бојата на очите, косата или некои особини од своите родители?

Одговорот се крие во гените, хромозомите и ДНК, три тесно поврзани делови од нашата биологија што го носат генетскиот код на секој човек.

Иако овие поими често се користат заедно, секој од нив има различна улога.

 

Што е ДНК?

ДНК (деоксирибонуклеинска киселина) е молекулата што ги содржи генетските информации потребни за развојот и функционирањето на организмот.

Може да ја замислите како огромна биолошка книга со инструкции за создавање и одржување на телото. ДНК е присутна во речиси сите клетки во организмот и содржи информации што влијаат врз многу наши особини.

 

Што се гени?

Гените се делови од ДНК што содржат инструкции за создавање функционални производи, најчесто протеини или различни видови РНК. Тие имаат важна улога во растот, развојот и функционирањето на телото.

На пример, генетските варијанти можат да влијаат врз бојата на очите, текстурата на косата и одредени здравствени предиспозиции.

Сепак, не зависи сè само од гените. Многу особини се резултат на комбинација од повеќе гени и влијанија од животната средина.

 

Што се хромозоми?

Хромозомите се структури составени од ДНК и протеини, кои помагаат генетскиот материјал да биде организиран во клетките.

Повеќето клетки во човечкото тело имаат 46 хромозоми, распоредени во 23 пара. По еден хромозом од секој пар обично се наследува од мајката, а другиот од таткото.

Јајце клетката и сперматозоидот имаат по 23 хромозоми. Кога ќе се спојат при оплодувањето, се создава клетка со 46 хромозоми, од која започнува развојот на ембрионот.

 

Како се поврзани ДНК, гените и хромозомите?

Наједноставно е да ги замислите вака:

• ДНК е молекулата што ги носи генетските информации,
• гените се одредени делови од ДНК со конкретни биолошки инструкции,
• хромозомите се организирани структури во кои ДНК е спакувана заедно со протеини.

Сите три заедно учествуваат во пренесувањето на наследните информации од родителите на децата.

 

Зошто се важни за бременоста?

При зачнувањето, бебето добива генетски материјал од двајцата родители. Оваа комбинација придонесува за неговите уникатни физички особини и биолошки карактеристики.

Понекогаш може да дојде до промени во ДНК или до отстапувања во бројот или структурата на хромозомите. Некои од нив немаат значително влијание, додека други можат да бидат поврзани со генетски состојби или развојни разлики.

Затоа, во текот на бременоста може да се понудат одредени скрининг тестови или дијагностички испитувања, зависно од медицинската проценка и желбите на родителите.

Важно е да се знае дека скрининг-тестовите го проценуваат ризикот, додека дијагностичките тестови можат да потврдат или исклучат одредени хромозомски состојби.

 

Гените, хромозомите и ДНК се основата на нашето наследство. Тие помагаат да разбереме како се пренесуваат особините од генерација на генерација и зошто секое дете е единствена комбинација од генетските информации на своите родители.