Кога детето ќе стане мета на исмејување, навредување или потсмевање, родителите често прво чувствуваат лутина и беспомошност.

Сепак, начинот на кој ќе реагираат може значително да влијае врз тоа како детето ќе ја доживее ситуацијата. Најважно е да знае дека не е само и дека возрасните сериозно го сфаќаат неговото искуство.

 

1. Прв чекор - слушајте го без осудување

На детето му е потребно да почувствува дека може слободно да зборува.

Прашајте го:

• Што точно се случило?
• Кој бил присутен?
• Колку често се повторува?
• Како се чувствувало?
• Дали се плаши дека ситуацијата ќе се повтори?

Избегнувајте реченици како „Не обрнувај внимание“ или „Само шегувај се и ти“. За детето, ситуацијата може да биде многу посериозна отколку што изгледа на возрасен.

 

2. Потврдете ги неговите чувства

Не е потребно веднаш да го решите проблемот. Прво покажете му дека го разбирате.

Кажете му:

• „Разбирам дека ти било тешко.“
• „Не заслужуваш некој да те навредува.“
• „Добро е што ми кажа.“
• „Ќе го решаваме ова заедно.“

Со тоа детето учи дека барањето помош не е знак на слабост.

 

3. Разликувајте шега од малтретирање

Не секое детско задевање има иста тежина. Сепак, ако исмејувањето е повторливо, намерно и детето се чувствува повредено или уплашено, ситуацијата не треба да се игнорира.

Особено внимание е потребно ако:

• навредите се повторуваат,
• детето е намерно исклучувано од групата,
• некој му се заканува,
• му се земаат или уништуваат работи,
• исмејувањето продолжува преку пораки или социјални мрежи.

 

4. Научете го детето да поставува граници

Детето може да научи кратки и смирени начини за реакција.

На пример:

• „Не ми зборувај така.“
• „Тоа не ми е смешно.“
• „Престани.“
• Да се оддалечи и да побара помош од возрасен.

Не очекувајте детето само да го реши секој случај, особено ако постои закана или физичко насилство.

 

5. Вклучете ги наставниците или воспитувачите

Ако исмејувањето се случува во училиште или градинка, важно е одговорните возрасни да бидат информирани.

Споделете конкретни информации:

• Што се случува.
• Кога и каде се случува.
• Кој е вклучен, доколку тоа е познато.
• Како влијае ситуацијата врз детето.

Побарајте заеднички план за следење и спречување на понатамошното однесување.

 

6. Не го обвинувајте детето

Избегнувајте прашања како „Зошто не им врати?“ или „Зошто дозволуваш да те задеваат?“

Наместо тоа:

• Потсетете го дека туѓото навредливо однесување не е негова вина.
• Охрабрете го да бара помош.
• Помогнете му да ги препознае своите силни страни.

Исмејувањето може сериозно да влијае врз самодовербата, па затоа детето треба да има чувство дека е вредно и прифатено дома.

 

7. Следете ги промените во однесувањето

Децата не секогаш директно кажуваат дека страдаат.

Обрнете внимание ако детето:

• не сака да оди на училиште,
• станува повлечено или раздразливо,
• има проблеми со спиењето,
• се жали на чести болки во стомакот или главоболки без јасна причина,
• ги губи интересите за активности што порано ги сакало,
• почнува да зборува негативно за себе.

Овие промени заслужуваат внимание и разговор.

 

8. Внимавајте и на онлајн исмејувањето

Кога навредите продолжуваат преку интернет, детето може да има чувство дека не може да избега од проблемот ниту дома.

Родителите можат да:

• Ги зачуваат навредливите пораки или снимки како доказ.
• Го блокираат профилот што го вознемирува детето.
• Пријават несоодветна содржина на платформата.
• Информираат училиште или други одговорни возрасни кога е потребно.

 

9. Побарајте стручна помош ако проблемот трае

Ако детето подолго време е вознемирено, исплашено или изолирано, разговор со психолог може да биде корисен.

Стручната поддршка може да му помогне:

• да ги изрази чувствата,
• да ја врати самодовербата,
• да развие стратегии за справување,
• долесно да побара помош кога му е потребна.

 

10. Создадете безбедна атмосфера дома

Домот треба да биде место каде детето се чувствува прифатено без оглед на тоа што се случува меѓу врсниците.

Помага ако:

• редовно разговарате,
• поминувате квалитетно време заедно,
• го охрабрувате детето да развива интереси и пријателства,
• го пофалувате трудот, храброста и добрите постапки, а не само успехот.

 

Исмејувањето не треба да се минимизира со објаснување дека „децата само се шегуваат“. За детето, повторливото потсмевање може да биде болно и да остави последици врз самодовербата и чувството на сигурност. Најважно е родителите да слушаат, да не обвинуваат и да реагираат заедно со училиштето или другите одговорни возрасни. Кога детето знае дека некој стои зад него, полесно ја враќа сигурноста и храброста да се соочи со проблемот.