„Дали е нормално моето дете сe уште да не го изговара правилно Р?“ или „Кога треба да престане да ги меша буквите?“.

Ова се чести прашања кај родителите.

 

Вистината е дека говорот се развива постепено. Детето не ги совладува сите букви одеднаш, а некои од посложените природно се појавуваат подоцна.

 

На помала возраст, грешките се нормални

Малите деца можат да испуштаат, заменуваат или поедноставуваат одредени букви додека го развиваат својот говорен систем. Тоа не значи автоматски дека имаат говорно нарушување. ASHA нагласува дека некои гласови не се очекува да бидат целосно совладани сè до 4, 5 или 6 години.

 

Кои букви се изговараат порано?

Општо земено, полесните букви се усвојуваат порано, додека посложените можат да се стабилизираат подоцна.

Кај различни јазици постојат различни развојни норми, па затоа не е правилно да се користи табела за англиски јазик како точен критериум за дете што зборува македонски. Развојот на изговарање на буквите е поврзан со конкретниот јазик и неговиот гласовен систем.

 

Што е поважно од една „проблематична“ буква?

Не треба да се гледа само дали детето правилно изговара една буква. Важно е:

• колку е разбирлив неговиот говор,
• дали напредува со возраста,
• дали прави многу замени или испуштања на букви,
• дали истите грешки се повторуваат постојано,
• дали разбира и користи јазик соодветно на возраста.

Проценката на говорот обично опфаќа повеќе аспекти, а не само проверка на еден глас.

 

Како родителите можат да помогнат?

Најдобар модел е правилниот и природен говор.

Читајте приказни заедно, пејте песни и кажувајте стихови. Разговарајте со детето во текот на секојдневните активности. Слушајте го и дајте му време да заврши што сака да каже. Ако погрешно изговори збор, не мора постојано да го поправате или да го терате да го повторува.

Наместо тоа, едноставно повторете го зборот правилно во разговорот. Детето така добива добар говорен модел без да чувствува притисок.

 

Кога е добро да се побара логопедска проценка?

Добро е да разговарате со логопед или педијатар ако:

• говорот на детето е тешко разбирлив и за блиските,
• има голем број замени или испуштања на гласови,
• тешкотиите продолжуваат и не се забележува напредок,
• детето се фрустрира затоа што другите не го разбираат,
• постои загриженост и за разбирањето, речникот или составувањето реченици.

При проценка може да се разгледа и слухот, бидејќи проблемите со слушањето можат да влијаат врз развојот на говорот.

 

Ако детето расте со два или повеќе јазици

Повеќејазичноста сама по себе не значи дека детето има говорно нарушување. При проценка, логопедот треба да ги земе предвид сите јазици што детето ги користи и неговата јазична средина.

 

Не постои еден ден кога секое дете мора да ги изговара сите букви совршено. Развојот е постепен и индивидуален.

Најважно е детето да напредува, да може да комуницира и постепено да станува сè поразбирливо. Ако нешто ве загрижува, не мора да чекате проблемот сам да исчезне. Стручно мислење може да даде јасен одговор и, доколку е потребно, навремена поддршка.