Јајниците се еден од клучните делови на женскиот репродуктивен систем. Тие имаат двојна улога. Тие созреваат и ослободуваат јајце клетки и создаваат хормони кои го регулираат менструалниот циклус и овулацијата.

Што се случува во јајниците?

На почетокот на секој менструален циклус, во јајниците започнува развојот на повеќе фоликули, мали структури во кои се наоѓаат незрели јајце клетки.

Под влијание на хормоните, најчесто еден фоликул станува доминантен и продолжува да созрева.

Кога ќе дојде до овулација, зрелиот фоликул се отвора и јајце клетката се ослободува од јајникот. Потоа таа се движи кон јајцеводот, каде што може да дојде до оплодување доколку се сретне со сперматозоид.

 

Каква улога имаат хормоните?

Работата на јајниците е тесно поврзана со хормоните што се создаваат во мозокот и репродуктивниот систем.

Особено важни се:

• FSH кој го поттикнува растот и созревањето на фоликулите,
• LH чиј нагол пораст го поттикнува ослободувањето на јајце клетката, односно овулацијата,
• естроген кој се создава во развивачките фоликули и има важна улога во подготовката на маточната слузница,
• прогестерон кој по овулацијата се создава главно од жолтото тело и помага матката да се подготви за можна бременост.

 

Како јајниците влијаат врз плодноста?

За природна бременост, потребно е да се случуваат неколку процеси во вистинско време.

Јајниците треба да овозможат:

-        развој на фоликул и јајце клетка,

-        овулација,

-        ослободување на јајце-клетката во соодветниот период,

-        соодветна хормонална поддршка по овулацијата.

Но плодноста не зависи само од јајниците. Важни се и јајцеводите, матката, грлото на матката, хормоналната регулација и квалитетот на сперматозоидите.

 

Што ако овулацијата не се случува редовно?

Нередовната или отсутна овулација може да го отежне зачнувањето.

Причините можат да бидат различни, од хормонални нарушувања и синдром на полицистични јајници, до значителни промени во телесната тежина, прекумерен физички напор, одредени заболувања или промени поврзани со возраста.

Затоа, нередовниот циклус не треба веднаш да се толкува како неплодност, но може да биде причина за гинеколошка проценка.

 

Какво влијание има возраста?

Со текот на годините, бројот на преостанатите јајце-клетки постепено се намалува, а се менува и нивниот квалитет.

Ова е природен дел од стареењето и е една од причините зошто возраста е важен фактор за женската плодност.

Тестовите како AMH и ултразвучното броење на антрални фоликули можат да дадат информации за оваријалната резерва, но сами по себе не можат точно да предвидат дали и кога една жена ќе забремени.

 

Кога е добро да се побара совет?

Разговор со гинеколог или специјалист по репродуктивна медицина може да биде корисен ако:

• циклусите се многу нередовни или изостануваат,
• постои сомнеж дека нема овулација,
• бременоста не доаѓа и покрај редовни незаштитени односи,
• постојат познати хормонални или гинеколошки проблеми.

 

Јајниците се многу важни за овулацијата и плодноста, но плодноста е резултат на сложена соработка помеѓу повеќе органи и хормони. Затоа е најдобро секоја проценка да се прави индивидуално, а не само според еден симптом или една лабораториска вредност.

Да се грижите за репродуктивното здравје значи да го познавате својот циклус, да ги следите промените во телото и навреме да побарате стручна помош кога нешто ве загрижува.